Askeri Suçlarda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), Erteleme ve Adli Para Cezası

1. Askeri Suç Nedir?

Askeri suç, asker kişilerin askerlik hizmeti ve askeri disiplin ile doğrudan bağlantılı olarak işledikleri ve özel olarak düzenlenen suçlardır. Askeri suçların önemli bir kısmı Askeri Ceza Kanunu içerisinde düzenlenmiştir.

2017 yılında askeri mahkemelerin kaldırılmasının ardından askeri suçlara ilişkin yargılama yetkisi sivil mahkemelere devredilmiştir. Askeri suçların değerlendirilmesinde hem Askeri Ceza Kanunu hem de genel ceza hukuku hükümlerini içeren Türk Ceza Kanunu birlikte uygulanmaktadır.

2. Sırf Askeri Suç Nedir?

Sırf askeri suç, yalnızca asker kişiler tarafından işlenebilen ve tamamen askeri hizmete özgü olan suçları ifade eder.

Bu tür suçların oluşabilmesi için failin asker kişi olması zorunludur ve suçun konusu doğrudan askeri hizmet ile bağlantılıdır. Örneğin firar, emre itaatsizlikte ısrar veya nöbet görevini terk etme gibi suçlar, yalnızca asker kişiler tarafından işlenebildiği için sırf askeri suç olarak kabul edilmektedir.

3. Askeri Suçlarda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

Askeri suçlarda hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), sanık hakkında verilen mahkûmiyet hükmünün belirli şartlar altında açıklanmasının ertelenmesini ifade eden bir ceza muhakemesi kurumudur. Bu kurum Ceza Muhakemesi Kanunu m. 231’de düzenlenmiştir.

HAGB kararı verilmesi halinde sanık hakkında kurulan hüküm açıklanmaz ve sanık belirli bir denetim süresine tabi tutulur. Denetim süresi içerisinde yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uygun davranılırsa dava düşer ve mahkûmiyet hükmü hukuki sonuç doğurmaz.

Askeri suçlar bakımından da yasal şartların oluşması halinde HAGB kararı verilebilmesi mümkündür. Ancak suç sırf askeri suç ise durum değişebilir;

4. Sırf Askeri Suçlarda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

Firar, izin tecavüzü, emre itaatsizlikte ısrar, nöbet talimatına aykırı hareket etmek, üste fiilen taarruz ve asta müessir fiil gibi sırf askeri suçlar açısından HAGB kararı verilmesi Askeri Ceza Kanunu'daki belirli yasal şartlara bağlıdır.

"Hükmün açıklanmasının geri bırakılması:

Ek Madde 17 – (Ek:24/6/2021-7329/7 md.)

4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümleri, aşağıdaki hâller hariç askerî suç ve cezalar hakkında da uygulanır:

A) Sırf askerî bir suçtan dolayı altı ay veya daha fazla süreli hapis cezasına hükmedilmesi.

B) Fiilin, disiplini ağır şekilde ihlal etmesi veya birliğin güvenliğini tehlikeye düşürmesi ya da birliğin muharebe hazırlığını veya etkinliğini zafiyete uğratması ya da büyük bir zarar meydana getirmesi.

C) Fiilin savaş veya seferberlikte işlenmesi."

Maddeye göre sırf askeri suç hakkında HAGB kararı verilebilmesi için gerekli şartlar;

• Altı aydan az hapis cezası gerektirmesi,

• Fiilin, disiplini ağır şekilde ihlal etmemiş olması,

• Fiilin birliğin güvenliğini tehlikeye düşürmemiş olması,

• Fiiilin birliğin muharebe hazırlığını veya etkinliğini zafiyete uğratmamış olması,

• Fiiilin büyük bir zarar meydana getirmemiş olması,

• Fiilin savaş ya da seferberlikte işlenmemiş olması.

5. Askeri Suçlarda Hapis Cezasının Ertelenmesi

Hapis cezasının ertelenmesi, mahkeme tarafından verilen hapis cezasının belirli şartlar altında infaz edilmemesi ve sanığın denetim süresine tabi tutulması anlamına gelir. Bu kurum Türk Ceza Kanunu m.51’de düzenlenmiştir.

"HAGB" sonucunda suç hiç işlenmemiş sayılırken, "cezanın ertelenmesi" sonucu suç işlenmiş sayılır ve sabıkaya işler, sadece infaz yapılmaz.

Askeri suçlar bakımından da yasal şartların oluşması halinde HAGB kararı verilebilmesi mümkündür. Ancak suç sırf askeri suç ise durum değişebilir;

6. Sırf Askeri Suçlarda Hapis Cezasının Ertelenmesi

Firar, izin tecavüzü, emre itaatsizlikte ısrar, nöbet talimatına aykırı hareket etmek, üste fiilen taarruz ve asta müessir fiil gibi sırf askeri suçlar açısından hapis cezasının ertelenmesi kararı verilmesi, Askeri Ceza Kanunu'daki belirli yasal şartlara bağlıdır.

"Erteleme

Madde 47 – (Değişik: 23/6/2016 - 6722/9 md.)

Türk Ceza Kanununun hapis cezasının ertelenmesine ilişkin hükümleri, askeri suçlar hakkında da uygulanır.

Ancak aşağıdaki hâllerde hapis cezaları ertelenmez:

A) Sırf askeri suçlardan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan netice cezanın üç ay veya daha fazla süreli hapis cezası olması.

B) Fiilin, disiplini ağır şekilde ihlal etmesi veya birliğin güvenliğini tehlikeye düşürmesi ya da birliğin muharebe hazırlığını veya etkinliğini zafiyete uğratması ya da büyük bir zarar meydana getirmesi.

C) Fiilin savaş veya seferberlikte işlenmesi.

D) Daha önce sırf askeri bir suçtan dolayı mahkûm olunması."

Maddeye göre sırf askeri suç hakkında hapis cezasının ertelenmesi kararı verilebilmesi için gerekli şartlar;

• Üç aydan az hapis cezası gerektirmesi,

• Fiilin, disiplini ağır şekilde ihlal etmemiş olması,

• Fiilin birliğin güvenliğini tehlikeye düşürmemiş olması,

• Fiiilin birliğin muharebe hazırlığını veya etkinliğini zafiyete uğratmamış olması,

• Fiiilin büyük bir zarar meydana getirmemiş olması,

• Fiilin savaş ya da seferberlikte işlenmemiş olması,

• Daha önce sırf askeri bir suçtan dolayı mahkûm olunmaması.

7. Askeri Suçlarda Adli Para Cezası veya Seçenek Yaptırımlar Uygulanması

Adli para cezası, işlenen suç karşılığında cezaevinde infaz yerine failin belirli bir miktar para ödemesine hükmedilen ceza türüdür. Türk Ceza Kanunu m. 50 kapsamında kısa süreli hapis cezalarının bazı durumlarda adli para cezasına çevrilmesi mümkündür.

Askeri suçlarda da kanunda aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece kısa süreli hapis cezalarının adli para cezasına çevrilmesi mümkündür. Ancak her askeri suç bakımından otomatik olarak para cezasına çevrilme imkânı bulunduğunu söylemek mümkün değildir. Kanundaki şartlar, olayın oluşu ve mahkeme kanaati sonuç üzerinde etkendir.

Ancak suç sırf askeri suç ise durum değişebilir;

8. Sırf Askeri Suçlarda Adli Para Cezası veya Seçenek Yaptırımlar Uygulanması

Firar, izin tecavüzü, emre itaatsizlikte ısrar, nöbet talimatına aykırı hareket etmek, üste fiilen taarruz ve asta müessir fiil gibi sırf askeri suçlar açısından adli para cezası kararı verilmesi, Askeri Ceza Kanunu'daki belirli yasal şartlara bağlıdır.

"Ek Madde 8 – (Ek: 31/3/2005-5329/1 md.; Değişik: 23/6/2016-6722/11 md.)

Askeri mahkemeler ve adli yargı mahkemeleri tarafından verilen kısa süreli hapis cezaları; 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu hükümlerine göre askerlik hizmetini yerine getiren yükümlüler ile yükümlü erbaş ve erler hakkında Türk Ceza Kanununun 50 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen seçenek yaptırımlara, diğer askeri şahıslar hakkında ise aynı fıkranın (a), (b) ve (d) bentlerinde belirtilen seçenek yaptırımlara çevrilebilir. Ancak aşağıdaki hâllerde kısa süreli hapis cezaları seçenek yaptırımlara çevrilemez:

A) Sırf askeri suçlardan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan netice cezanın dört ay veya daha fazla süreli hapis cezası olması.

B) Fiilin, disiplini ağır şekilde ihlal etmesi veya birliğin güvenliğini tehlikeye düşürmesi ya da birliğin muharebe hazırlığını veya etkinliğini zafiyete uğratması ya da büyük bir zarar meydana getirmesi.

C) Fiilin savaş veya seferberlikte işlenmesi."

Maddeye göre sırf askeri suç hakkında adli para cezası kararı verilebilmesi için gerekli şartlar;

• Dört aydan az hapis cezası gerektirmesi,

• Fiilin, disiplini ağır şekilde ihlal etmemiş olması,

• Fiilin birliğin güvenliğini tehlikeye düşürmemiş olması,

• Fiiilin birliğin muharebe hazırlığını veya etkinliğini zafiyete uğratmamış olması

• Fiiilin büyük bir zarar meydana getirmemiş olması,

• Fiilin savaş ya da seferberlikte işlenmemiş olması.

• Daha önce sırf askeri bir suçtan dolayı mahkûm olunmaması.

Askerlik hizmetini yerine getiren yükümlüler ile yükümlü erbaş ve erler hakkında verilen kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımların yerine getirilmesi askerlik hizmetlerinin sonuna bırakılır.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Askeri suçlarda HAGB uygulanır mı?

Evet. Ceza Muhakemesi Kanunu m.231 kapsamında şartlar oluştuğunda askeri suçlar için de HAGB kararı verilebilir. Ancak suçun niteliği ve askeri disipline etkisi mahkeme tarafından değerlendirilir.

Firar suçunda HAGB verilir mi?

Uygulamada çoğu durumda Firar suçundan HAGB verilmemektedir. Çünkü firar suçunun hapis cezasının alt sınırı 1 yıldır, iyi hal indirimi olsa bile netice ceza 10 aydır. Bu sebeple sırf askeri suçlar için geçerli 6 ay sınırının üstünde olduğu için HAGB uygulanmaz. Ancak suçun mehil içi firara dönüşmesi ya da belirli süre içinde kendiliğinden dönme sebebiyle indirim yapılması durumunda HAGB verilebilir. Bu konuda uzman bir hukukçudan destek almak önemlidir. (Firar suçu hakkında daha ayrıntılı bilgi için bakınız; https://www.eraslanhukuk.com/post/firar-suçu-nedir-cezası-ve-tüm-detaylar-2026-rehberi).

Üste Fiilen Taarruz suçunda HAGB verilir mi?

Uygulamada çoğu durumda Üste Fiilen Taarruz suçundan belirli durumlarda HAGB verilebilmektedir. Çünkü Üste Fiilen Taarruz suçunun hapis cezasının alt sınırı 3 yıldır. Bu sebeple sırf askeri suçlar için geçerli 6 ay sınırının üstünde olduğu için HAGB uygulanmaz. Ancak suçun az vahim hal kapsamında kalması durumunda HAGB verilebilir. Bu konuda uzman bir hukukçudan destek almak önemlidir. (Üste Fiilen Taarruz suçu hakkında daha ayrıntılı bilgi için bakınız; https://www.eraslanhukuk.com/post/üste-fiilen-taarruz-suçu-ve-cezası).

Askeri suçlarda hapis cezası ertelenebilir mi?

Şartları oluşursa Türk Ceza Kanunu m.51 gereği ertelenmesi mümkündür. Ancak Firar, izin tecavüzü, emre itaatsizlikte ısrar, nöbet talimatına aykırı hareket etmek, üste fiilen taarruz ve asta müessir fiil gibi sırf askeri suçlar açısından hapis cezasının ertelenmesi kararı verilmesi, yukarıda anlatılan ve Askeri Ceza Kanunu'daki belirli yasal şartlara bağlıdır.

Askeri suçlar adli para cezasına çevrilebilir mi?

Kısa süreli hapis cezaları bazı durumlarda Türk Ceza Kanunu m.50 kapsamında adli para cezasına çevrilebilir. Ancak Firar, izin tecavüzü, emre itaatsizlikte ısrar, nöbet talimatına aykırı hareket etmek, üste fiilen taarruz ve asta müessir fiil gibi sırf askeri suçlar açısından seçenek yaptırımalara ve adli para cezası kararı verilmesi yukarıda anlatılan ve Askeri Ceza Kanunu'daki belirli yasal şartlara bağlıdır.

HAGB kararı askerlik mesleğini etkiler mi?

Evet. HAGB sabıka oluşturmasa da TSK personeli açısından disiplin ve sözleşme feshi işlemlerine sebep olabilir. (Uzman erbaş sözleşme feshi hakkında detaylı bilgi için bakınız https://www.eraslanhukuk.com/post/tsk-uzman-erbaş-sözleşme-feshi-ve-yenilenmemesi-2026-güncel-rehber)

Disiplin soruşturması hakkında detaylı bilgi için bakınız; https://www.eraslanhukuk.com/post/askeri-personel-hakkında-disiplin-soruşturması-2026-tsk-jandarma-ve-sahil-güvenlik

---

Neden Avukat Desteği Önemli?

Askeri ceza hukuku teknik ve uzmanlık gerektiren bir alandır. Ankara merkezli ve askeri davalar konusunda tecrübeli bir avukatla sürecin yürütülmesi; davanın sonucunun ceza mahkumiyeti yerine beraatle sonuçlanmasını sağlayabilir. Uzman askeri avukat desteği her aşamada hak kaybı riskini azaltır.

İfade alma, suç dosyası oluşturulması, ceza soruşturması başlatılması, iddianame ve yargılama hatta infaz sürecinde bile hukuki destek alınması büyük önem taşır.

Neden Ankara Avukatı?

Ankara merkezli avukatlık büromuz Kızılay'da yer almaktadır. Milli Savunma Bakalığı, Genelkurmay Başkanlığı, Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ve Hava Kuvvetleri Komutanlığı personeline askeri ceza hukuku, askeri disiplin soruşturmaları açısından eski dönemde askeri mahkemelerde yeni dönemde adli ve idari mahkemelerde hizmet verdiği için derin hukuki bilgi ve tecrübeye sahiptir.

---

Yazar Bilgisi

Eraslan Hukuk.

Makale Bilgisi

Yayın Tarihi: [12 Mart 2026 ]

Son Güncelleme: [12 Mart 2026]

Hukuki Dayanak: Askeri Ceza Kanunu, Türk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu, TSK İç Hizmet Kanunu, TSK Disiplin Kanunu, İdari Yargılama Usulü Kanunu.

İlgili Alan: Askeri Ceza Davalar

Bilgilendirme Notu

Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayların özelliklerine göre farklı hukuki sonuçlar doğabileceğinden, profesyonel hukuki danışmanlık alınması tavsiye edilir.