AİHM ve Uluslararası Başvuru Yolları

Uluslararası Yargı Mekanizmalarına Örnekler

​

• AİHM → Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

• BM İnsan Hakları Komiteleri → Bireysel şikâyet mekanizmaları

• Uluslararası Çocuk Hakları ve İşkence Yasağı Mekanizmaları → Özel sözleşmeler çerçevesinde başvurular

​​

Hangi Durumlarda Başvuru Yapılabilir?

• İnsan hakları ve temel özgürlüklerin ihlali

• Haksız gözaltı veya tutuklama

• Adil yargılanma hakkının ihlali

• İşkence veya kötü muamele iddiaları

• İfade özgürlüğü ve özel hayat ihlalleri

 

Başvuru Şartları

• Önce tüm ulusal hukuk yolları tüketilmiş olmalıdır.

• Başvuru, ilgili uluslararası sözleşmenin ve prosedürün şartlarına uygun olmalıdır.

• Başvuru süresi genellikle ihlalin farkına varıldığı tarihten itibaren 5 ay ile sınırlıdır (Bu süre AİHM için geçerli).

 

Süreç Nasıl İşler?

1. Başvuru dilekçesi hazırlanır ve ilgili uluslararası merciye iletilir.

2. Başvuru kabul edilebilirlik açısından incelenir.

3. Kabul edilirse esas incelemeye geçilir.

4. Mahkeme veya komite, devlet ve başvuru sahibi tarafın görüşlerini alır.

5. Karar verilir; ihlal tespiti yapılırsa tazminat veya ilgili önlemlerin alınması talep edilebilir.

 

AİHM ve Uluslararası Başvuru Süreci Sonucu

Anayasa m. 90 gereği Türkiye AİHM kararları ile bağlıdır. AİHM tarafından verilecek bir ihlal kararı;

• Maddi veya manevi tazminat

• Yeniden yargılama veya idari işlem değişikliği

• Ülke düzeyinde politika veya uygulama değişikliği sonuçlarını doğurabilir.

Diğer uluslararası yargı mercii kararları kural olarak bağlı olmasa da politik etkisi bulunmaktadır. Ayrıca AİHM başvurusu  süreleri kaçırıldığında bu yollara başvuru yapmak da mümkündür.​